Το θέμα της κατάργησης του καθεστώτος των ποσοστώσεων στο αγελαδινό γάλα από τον επόμενο Απρίλιο και οι επιπτώσεις του στον τομέα, καθώς και οι επιδράσεις από την εντεινόμενη αστάθεια στην αγορά γαλακτοκομικών, απασχόλησαν την χθεσινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών γεωργίας της Ε.Ε., Δευτέρα 16 Μαρτίου στις Βρυξέλλες, όπου πολλά κράτη μέλη εξέφρασαν ανησυχίες, αλλά κάποια θεώρησαν ότι ο τομέας θα πρέπει να είναι σε θέση να προσαρμοστεί στην αλλαγή με τη χρήση των ήδη υπαρχόντων μέσων στο πλαίσιο των άμεσων ενισχύσεων και της αγροτικής ανάπτυξης.
Επίσης, ορισμένα κράτη μελή τόνισαν ότι η αστάθεια των τιμών θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στους παραγωγούς γαλακτοκομικών προϊόντων, και επομένως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί την κατάσταση πολύ στενά μέσω του Παρατηρητηρίου της αγοράς γάλακτος και να υποβάλει κατάλληλες προτάσεις για την αντιμετώπιση του ζητήματος, αν είναι απαραίτητο.
Ενημέρωση από την Commission
Της συζήτησης μεταξύ των υπουργών προηγήθηκε ενημέρωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την κατάσταση της αγοράς των γαλακτοκομικών, τις τάσεις και τα μέτρα που έχει λάβει η ΕΕ, όπου συνοπτικά ανέφερε τα εξής:
Ο ευρωπαϊκός γαλακτοκομικός τομέας έχει μεγάλη σπουδαιότητα για την ευρωπαϊκή γεωργία και την εν γένει οικονομία, λόγω του δυναμικού του σε θέματα απασχόλησης και ανάπτυξης, ιδίως στις αγροτικές περιοχές. Για τρεις και πλέον δεκαετίες από τη δημιουργία του το 1984 και μετά, κυρίαρχη θέση στον τομέα είχε το σύστημα γαλακτοκομικών ποσοστώσεων, το οποίο λήγει στο τέλος του μήνα. Οι γαλακτοκομικές ποσοστώσεις κυριαρχούσαν στις δραστηριότητες μιας ολόκληρης γενιάς ευρωπαίων γαλακτοκόμων, εκ των οποίων οι περισσότεροι παρήγαγαν πάντοτε σε περιβάλλον διεπόμενο από ποσοτικούς περιορισμούς.
Η απόφαση για την κατάργηση του συστήματος των ποσοστώσεων ελήφθη παλαιότερα από Συμβούλιο, το 2003, ως μέρος του προσανατολισμού της αγοράς, σε συνδυασμό με τη σταδιακή μείωση των θεσμικών τιμών για το βούτυρο και το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη (με μερική αντιστάθμιση μέσω άμεσων πληρωμών). Έκτοτε, υπήρξε σύγκλιση ανάμεσα στις ευρωπαϊκές και τις παγκόσμιες τιμές γαλακτοκομικών προϊόντων, όπου αποτυπωνόταν η ανταγωνιστικότητα του γαλακτοκομικού τομέα της ΕΕ, ενώ ήταν δυνατή η εξαγωγή του 11% περίπου της παραγωγής γάλακτος της ΕΕ, χωρίς εξαγωγικές επιδοτήσεις. Η κατάργηση των ποσοστώσεων του γάλακτος γίνεται σε μία στιγμή κατάλληλη ώστε ο γαλακτοκομικός τομέας της ΕΕ να επωφεληθεί από την προβλεπόμενη ετήσια αύξηση της συνολικής ζήτησης γαλακτοκομικών κατά 2%.
Την τελευταία δεκαετία, οι αγρότες ήταν έτοιμοι να επωφεληθούν από την αλλαγή πολιτικής και τη ζήτηση στις παγκόσμιες αγορές, και επίσης να μετριάσουν τους πιθανούς κινδύνους που εγκυμονεί αυτός ο προσανατολισμός της αγοράς. Ο ευρωπαϊκός γαλακτοκομικός τομέας έχει ήδη αποδείξει στο παρελθόν ότι έχει την ικανότητα να προσαρμόζεται σε μεταβαλλόμενες συνθήκες και σε νέες προκλήσεις. Δεν συντρέχει λόγος να αναμένεται διαφορετική συμπεριφορά μετά την κατάργηση των ποσοστώσεων, επίσης εν όψει των μέτρων και στον πρώτο και στον δεύτερο πυλώνα της ΚΓΠ τα οποία αποφάσισαν να εφαρμόσουν τα κράτη μέλη για τον γαλακτοκομικό τομέα ειδικότερα.
Παράλληλα, ο τομέας υπόκειται σε σημαντικές διακυμάνσεις των τιμών και της αγοράς. Το 2009, η κρίση στον γαλακτοκομικό τομέα έπληξε τους ευρωπαίους αγρότες και πυροδότησε την πολιτική της "δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος", στόχος της οποίας ήταν να ενισχυθεί η θέση των γαλακτοκόμων στην αλυσίδα γαλακτοκομικών προϊόντων και να προετοιμαστεί ο τομέας για ένα μέλλον περισσότερο εστιασμένο στην αγορά και βιώσιμο. Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογήσουμε τις επιπτώσεις αυτών των μέτρων.
Την περσινή χρονιά, το Συμβούλιο ασχολήθηκε με το θέμα και συζήτησε επανειλημμένως για την αύξηση της ανθεκτικότητας του τομέα και την καλύτερη προετοιμασία για το τέλος των ποσοστώσεων. Πολλές συζητήσεις έγιναν κατά το 2014 και, πιο πρόσφατα, στην Ειδική Επιτροπή Γεωργίας και κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου τον Ιανουάριο με θέμα τις επιπτώσεις στην αγορά της απαγόρευσης που επέβαλε η Ρωσία στις εισαγωγές τροφίμων από την ΕΕ. Κατά τις συνεδριάσεις αυτές, οι αντιπροσωπίες διετύπωσαν ανησυχίες για την περαιτέρω μείωση των τιμών των γαλακτοκομικών που ήδη ήσαν σε φθίνουσα πορεία.
Η ευνοϊκή κατάσταση της αγοράς με τιμές ρεκόρ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014 λόγω παγκοσμίως ισχυρής ζήτησης, οδήγησε σε μεγάλη αύξηση της παραγωγής γάλακτος. Η δε κάμψη της παγκόσμιας ζήτησης, ενισχυόμενη και από την απαγόρευση εισαγωγής τροφίμων που επέβαλε η Ρωσία τον Αύγουστο του 2014, οδήγησε σε μείωση των τιμών ιδιαίτερα σημαντική σε ορισμένα κράτη μέλη και περιφέρειες. Σήμερα, οι τιμές των γαλακτοκομικών φαίνεται να ανακάμπτουν. Οι τιμές του γάλακτος σε ελάχιστα κράτη μέλη φαίνεται να σταθεροποιούνται, ενώ στα περισσότερα βρίσκονται ακόμη σε πτωτική πορεία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να παρακολουθεί καλύτερα τις εξελίξεις της αγοράς και να ανταποκριθεί σε πιθανή επιδείνωση των συνθηκών της αγοράς, έλαβε πρόσφατα σειρά πρόσθετων μέτρων, όπως η ενίσχυση των δραστηριοτήτων του Παρατηρητηρίου για την αγορά γάλακτος και η εκπόνηση συμπληρωματικής πράξης που θα δίνει στους αγρότες τη δυνατότητα να καταβάλουν την εισφορά επί του πλεονάσματος, η οποία επιβάλλεται δυνάμει του καθεστώτος των γαλακτοκομικών ποσοστώσεων, σε άτοκες δόσεις και εντός τριετίας.
Η Λιθουανική προεδρία
Επί του θέματος ο προεδρεύων του Συμβουλίου Λιθουανός υπουργός Γεωργίας Jānis Dūklavs δήλωσε: «Η αγορά γαλακτοκομικών προϊόντων θα πρέπει να παρακολουθείται στενά για να εκτιμηθεί πώς η κατάργηση των ποσοστώσεων γάλακτος θα επηρεάσει τον τομέα. Η προεδρία θα συνεχίσει να ενθαρρύνει τις συζητήσεις στο πλαίσιο του Συμβουλίου, προκειμένου να δώσει τις κατάλληλες οδηγίες προς την Επιτροπή σχετικά με τα αναγκαία μέτρα».
Το διαβάσαμε στο paseges.gr
