Το καλοκαίρι εξαιτίας της αυξημένης θερμοκρασίας που ευνοεί την αλλοίωση των τροφίμων αυξάνεται και ο κίνδυνος να υποστούμε τροφικές δηλητηριάσεις. Οι τροφικές δηλητηριάσεις εκδηλώνονται όταν τοξικές ουσίες εισχωρήσουν στον ανθρώπινο οργανισμό δια μέσου της τροφής. Οι ουσίες αυτές μπορεί να βρίσκονται είτε εκ' φύσεως στο τρόφιμο -όπως συμβαίνει με ορισμένα ήδη μανιταριών- ή να έχουν παραχθεί από μικροοργανισμούς οι οποίοι προϋπήρχαν στο τρόφιμο και λόγω, συνήθως, της κακής συντήρησής του, αναπτύχθηκαν σε μεγάλο βαθμό. Τέλος, τροφική δηλητηρίαση μπορεί να προκληθεί και από την ίδια την τοξική δράση μικροοργανισμών ή ιικών σωματιδίων στον οργανισμό μας, τα οποία βρίσκονται σε τρόφιμα που καταναλώσαμε. Οι μικροοργανισμοί που ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος των τροφικών δηλητηριάσεων είναι ο σταφυλόκοκκος, η σαλμονέλα, το εντεροβακτήριο, το κλωστρίδιο και  η λιστέρια.

Πως εκδηλώνονται οι τροφικές δηλητηριάσεις
Τα συμπτώματα στις τροφικές δηλητηριάσεις ποικίλουν και εξαρτώνται από το είδος του μικροοργανισμού ή της τοξικής ουσίας που προσβάλλει τον οργανισμό. Συνήθως εκδηλώνονται 2 με 6 ώρες μετά την κατανάλωση της «ύποπτης» τροφής ενώ πιο σπάνια μπορεί να εκδηλωθούν μόλις μισή ώρα μετά ή ακόμη μπορεί να μεσολαβήσουν και εβδομάδες μέχρι την εκδήλωση των συμπτωμάτων. Στα συνήθη συμπτώματα με τα οποία εκδηλώνονται οι τροφικές δηλητηριάσεις περιλαμβάνονται πυρετός, κεφαλαλγία, μυαλγίες, έντονη εφίδρωση, κοιλιακός πόνος, ναυτία, εμετοί, ανορεξία και διάρροιες. Η ένταση των συμπτωμάτων εξαρτάται τόσο από το είδος της τοξίνης ή του μικροοργανισμού όσο και από την ποσότητα που καταναλώσαμε. Τις περισσότερες φορές τα συμπτώματα στις τροφικές δηλητηριάσεις διαρκούν ένα με δύο 24ωρα και ο οργανισμός αναρρώνει χωρίς να υπάρξει ανάγκη ιατρικής περίθαλψης. Ωστόσο, σε περιπτώσεις που εμφανίζεται σοβαρή διάρροια, επανειλημμένοι εμετοί, πολύ υψηλός πυρετός και επίμονος κοιλιακός πόνος σε συνδυασμό με αίμα  στα κόπρανα απαιτείται άμεση ιατρική επέμβαση.

Επικίνδυνα τρόφιμα για τροφικές δηλητηριάσεις
Στα τρόφιμα που προκαλούν συχνότερα τροφικές δηλητηριάσεις συγκαταλέγονται τα μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά, το κρέας, το νερό, τα πουλερικά, τα αυγά, τα ωμά λαχανικά, τα θαλασσινά, τα κονσερβοποιημένα τρόφιμα και το ξαναζεσταμένο φαγητό. Οι κυριότεροι παράγοντες  που ευθύνονται για τις τροφικές δηλητηριάσεις  το καλοκαίρι περιλαμβάνουν την κακή συντήρηση των τροφίμων, τις ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής, τις μολυσμένες πρώτες ύλες και το μη επαρκές μαγείρεμα,  με αποτέλεσμα να μην σκοτώνονται πιθανοί ανεπιθύμητοι μικροοργανισμοί που υπάρχουν στο τρόφιμο. Η αυξημένη θερμοκρασία τους καλοκαιρινούς μήνες συνδράμει στην ταχεία ανάπτυξη των μικροοργανισμών, ενώ η κακή συντήρηση των τροφίμων -κυρίως η παραμονή  του μαγειρεμένου φαγητού  σε θερμοκρασία δωματίου, αντί να τοποθετηθεί όπως θα' πρεπε στο ψυγείο- είναι ένας από τους σημαντικότερους λόγους, που προκαλεί  τροφικές δηλητηριάσεις. Επίσης, τα ταξίδια που κάνουμε κατά τις καλοκαιρινές μας διακοπές συχνά καταλήγουν σε τροφικές δηλητηριάσεις, δεδομένου ότι είτε εμείς οι ίδιοι δεν τηρούμε τους κανόνες υγιεινής (συχνό πλύσιμο των χεριών) είτε οι συχνές μετακινήσεις δεν μας επιτρέπουν να γνωρίζουμε την ποιότητα των υπηρεσιών που μας παρέχονται από τα σημεία πώλησης τροφίμων, ιδιαίτερα σε ξένα κράτη.

Προφύλαξη από τις τροφικές δηλητηριάσεις
Φυσικά, όπως ισχύει και σε όλες τις ασθένειες, έτσι και με τις τροφικές δηλητηριάσεις η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη. Η αποφυγή κατανάλωσης μολυσμένου νερού, μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, μη καλά συντηρημένων και μαγειρεμένων τροφίμων, καθώς και η εφαρμογή των κανόνων υγιεινής κατά το χειρισμό των τροφίμων καθίστανται πρωταρχικής σημασίας  προκειμένου να προφυλαχθούμε από τις τροφικές  δηλητηριάσεις. Παράλληλα,  φροντίζουμε κατά τη συντήρηση των τροφίμων  να διατηρήσουμε το ωμό κρέας,  το ψάρι και τα πουλερικά στην ψύξη για μία έως δύο ημέρες (το πολύ 3 ημέρες). Εναλλακτικά, τα τοποθετούμε στην κατάψυξη. Επίσης, διαχωρίζουμε  τις ωμές τροφές από τις μαγειρεμένες στην ψύξη και τηρούμε τις συνθήκες υγιεινής στο ψυγείο κάνοντας συχνό καθαρισμό προκειμένου να περιορίσουμε τον κίνδυνο  για τροφικές  δηλητηριάσεις.

Κατά την προετοιμασία του φαγητού πλένουμε καλά τα χέρια μας με ζεστό νερό και σαπούνι, τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας, ιδιαίτερα σε περίπτωση που καταπιανόμαστε  με ωμό κρέας, πουλερικά, ψάρια και αυγά. Πλένουμε, επίσης, επιμελώς τα φρούτα και τα λαχανικά που πρόκειται να καταναλώσουμε και πετάμε τα αλλοιωμένα τους κομμάτια. Μαγειρεύουμε το κρέας, το κοτόπουλο και τα αυγά σε υψηλή θερμοκρασία και για αρκετό χρόνο ώστε να καταστραφούν τυχόν μικρόβια που μπορεί να προκαλέσουν τροφικές δηλητηριάσεις. Επιπλέον, τα μαγειρεμένα τρόφιμα πρέπει να τοποθετούνται  κατευθείαν στο ψυγείο σε περίπτωση που δεν πρόκειται να καταναλωθούν άμεσα και να μην παραμένουν σκεπασμένα η ασκέπαστα  πάνω στο πάγκο της κουζίνας, τον φούρνο ή το τραπέζι. Κάτι άλλο που πρέπει να έχουμε υπόψη είναι πως  δεν πρέπει να αναμειγνύουμε σε καμία περίπτωση ωμό κρέας, πουλερικά και ψάρια  μαζί με έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα (ή μαγειρεμένα τρόφιμα νωπά λαχανικά ή φρούτα τα οποία προορίζονται για άμεση κατανάλωση, καθώς έτσι ευνοούνται οι διασταυρούμενες  μολύνσεις που αποτελούν σημαντικής αιτίας πρόκλησης τροφικών δηλητηριάσεων. Τέλος, οι επιφάνειες κοπής τροφίμων, τα μαχαίρια που χρησιμοποιούμε για την προετοιμασία του φαγητού  και όλα τα σκεύη που  έρχονται σε επαφή με το φαγητό πρέπει να πλένονται επιμελώς (με σαπούνι και ζεστό νερό) μετά από κάθε χρήση, ιδιαίτερα όταν έχουν χρησιμοποιηθεί για νωπό κρέας, ψάρια και πουλερικά που ανήκουν στα πιο επικίνδυνα τρόφιμα για τροφικές δηλητηριάσεις.

Τροφικές δηλητηριάσεις από έτοιμα τρόφιμα
Αν τρώμε τακτικά έτοιμα γεύματα  επιλέγουμε το κατάστημα από το οποίο τα προμηθευόμαστε με κριτήριο αν τηρούνται  σωστά οι κανόνες υγιεινής.   Προτιμούμε καταστήματα που οι πωλητές φοράνε γάντια μιας χρήσεως ενώ δίδουν ιδιαίτερη προσοχή και  όταν πιάνουν χρήματα, ώστε να μην αγγίζουν με το ίδιο χέρι τα τρόφιμα καθώς έτσι εντείνεται ο κίνδυνος για τροφικές δηλητηριάσεις. Επίσης, τα τρόφιμα πρέπει να είναι τοποθετημένα έτσι ώστε να μην τα πιάνουν οι πελάτες αλλά και να μην εκτίθενται στη σκόνη και στα έντομα.  Από την άλλη, στα συσκευασμένα τρόφιμα πρέπει να ελέγχουμε την ημερομηνία λήξης του προϊόντος προτού το καταναλώσουμε. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες καλό είναι να αποφεύγουμε να προμηθευόμαστε τρόφιμα τα οποία δεν συντηρούνται στο ψυγείο και περιέχουν ωμά αυγά (όπως η μαγιονέζα), καθώς και  αλλαντικά, κρέας, ψάρι και πουλερικά, που ανήκουν στους κύριους «ένοχους» για τροφικές δηλητηριάσεις. Τέλος, στις διακοπές αποφεύγουμε να καταναλώσουμε ωμά ή μισοψημένα τρόφιμα, μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα καθώς και  προϊόντα   από πλανόδιους πωλητές, που μπορεί να είναι χαλασμένα και να προκαλέσουν τροφικές δηλητηριάσεις. Για μεγαλύτερη  προστασία, πλένουμε συχνά τα χέρια μας,  ξεφλουδίζουμε τα φρούτα εάν δεν γνωρίζουμε ότι είναι σωστά πλυμένα και  καταναλώνουμε μόνο εμφιαλωμένα ποτά και νερά. Για τον ίδιο λόγο  αποφεύγουμε να πιούμε οτιδήποτε σερβίρεται με παγάκια  γιατί το αμφιβόλου προέλευσης νερό μπορεί να προκαλέσει τροφικές δηλητηριάσεις ειδικά όταν ταξιδεύουμε σε εξωτικούς προορισμούς και σε χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου.

Ανάρρωση από τροφικές δηλητηριάσεις
Οι περισσότερες τροφικές δηλητηριάσεις δεν απαιτούν ειδική θεραπεία καθώς δεν παρουσιάζουν σοβαρές επιπλοκές. Ωστόσο κατά την διάρκεια της ανάρρωσης καθοριστικής σημασίας  είναι η επαρκής  ενυδάτωση του οργανισμού με  υγρά που περιέχουν ηλεκτρολύτες και  λίγη γλυκόζη. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα διάφορα αφεψήματα (χαμομήλι,  τσάι) με λίγη ζάχαρη καθώς και οι χλιαρές σούπες, κατά προτίμηση ζωμοί  χωρίς λαχανικά.

Τις πρώτες ημέρες μετά την εκδήλωση μιας τροφικής δηλητηρίασης πρέπει να ακολουθούμε πολύ προσεγμένη διατροφή, με μικρά συχνά γεύματα και  τρόφιμα που δεν ερεθίζουν τον γαστρεντερικό βλεννογόνο, καθώς στην αντίθετη περίπτωση υπάρχει κίνδυνος να επιδεινωθούν τα συμπτώματα. Για να μην παραταθούν τα συμπτώματα από τις τροφικές δηλητηριάσεις  προτιμάμε τροφές εύπεπτες,  που δεν περιέχουν φυτικές ίνες. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν ο λαπάς, η πατάτα, ο φιδές, η φρυγανιά με λίγο τυρί άπαχο, οι σούπες με ρύζι και ο πουρές πατάτας, αρκεί να είναι φτιαγμένος με  γάλα με λίγα λιπαρά και χωρίς βούτυρο, γιατί τα λίπη είναι δύσπεπτα Επίσης,  τις πρώτες ημέρες  μετά από τροφικές δηλητηριάσεις, αλλά και μέχρι να  αναρρώσουμε πλήρως αποφεύγουμε το γάλα, το γιαούρτι, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα ωμά λαχανικά και τα φρέσκα φρούτα.

Αφού  περάσουν δύο 24ώρα από την τροφική δηλητηρίαση μπορούμε να  φάμε ένα μπιφτέκι χωρίς καρικεύματα, ψητό ή βραστό  κοτόπουλο (χωρίς πέτσα), ψάρι άπαχο και κρέας, χωρίς πολλά λαχανικά, μπαχαρικά και σάλτσες, ενώ επιτρέπονται και οι ζωμοί από το κρέας ή το ψάρι.  Όταν  νιώσουμε καλύτερα μπορούμε να προσθέσουμε στην διατροφή μας  βραστά λαχανικά (κολοκύθια, καρότα, μπρόκολο), κομπόστες φρούτων ή κάποια επεξεργασμένα δημητριακά  και σταδιακά να επανέλθουμε  στην φυσιολογική μας διατροφή.

Πηγή: healthview