Τα αίτια της παχυσαρκίας είναι πολλά και συχνά σύνθετα και για αυτό και το παγκόσμια πρόβλημα της επιδημικής εξάπλωσης της είναι τόσο δύσκολο και επικίνδυνο για την υγεία του πληθυσμού. Παράγοντες όπως διατροφή, άσκηση, τρόπος ζωής, ψυχολογία αλλά και γονίδια-κληρονομικότητα αποτελούν τα βασικότερα αίτια για την εμφάνιση της παχυσαρκίας.
Τα τελευταία χρόνια όλο και περiσσότερη έρευνα και προσοχή δίνεται στους συμπεριφορικούς και ψυχολογικούς παράγοντες τόσο σε σχέση με την αντίδραση του οργανισμού στο αίσθημα της πείνας και στην αποφυγή λήψης φαγητού όσο και με την υπερφαγία που ακολoυθεί την έξαρση συναισθημάτων όπως το άγχος, η ντροπή, η χαμηλή μας αυτοεκτίμηση. Η διαταραγμένη σχέση ανάμεσα σε αυτά τα συναισθημάτα και τη λήψη φαγητού με την συνεπακόλουθη αύξηση της παχυσαρκίας μέσω του συναισθηματικού φαγητού είναι βασικός παράγοντας όπου πρέπει να εστιάσουν οι επαγγελματίες υγείας.
Η συμπεριφοριστική προσέγγιση της παχυσαρκίας
Ενώ συνήθως η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας γίνονταν μέσω κυρίως του περιορισμού των θερμίδων ή της διαμόρφωσης μιας σωστής αναλογίας λίπους, πρωτεϊνών και υδατανθράκων, τα τελευταία χρόνια δίνεται ιδιαίτερο βάρος στη συμπεριφοριστική προσέγγιση της νόσου. Παράλληλα λοιπόν με την αμιγώς διαιτολογική παρακολούθηση, η οποία είναι σημαντικής, υπάρχει και η ψυχολογική προσέγγιση των ατόμων που παρουσιάζουν διαταραγμένο σωματικό βάρος.
Η προσέγγιση αυτή απαιτεί τη χρήση ειδικών τεχνικών όπως: η καταγραφή, σε ημερήσια βάση, τόσο της διατροφής, όσο και της άσκησης-δραστηριότητας, η καταγραφή ακραίων συναισθημάτων όπως θυμός, απογοήτευση, στεναχώρια σε συνδυασμό με τις όποιες διαιτητικές επιλογές, η καταγραφή των ωρών ύπνου, η χρήση χαλαρωτικών τεχνικών ώστε να αποφορτίζουν το σώμα μας από την όποια συναισθηματική φόρτιση και άλλες.
Τι αλλάζει τη διατροφική μας συμπεριφορά;
Αν και ο εγκέφαλος είναι υπεύθυνος για όλους εκείνους τους ρυθμιστικούς μηχανισμούς που μας δημιουργούν το αίσθημα της πείνας, όταν χρειαζόμαστε ενέργεια μέσα από την τροφή, και του κορεσμού όταν πάρουμε την απαιτούμενη ενέργεια, εντούτοις συχνά η ανάγκη για λήψη τροφής γίνεται πιεστική χωρίς όμως το αίσθημα της οργανικής πείνας, αλλά της συναισθημετικής. Αν και η κατανάλωση και η ανάγκη για λήψη τροφής είναι ρυθμιζόμενη ενδογενώς σε πολλές περιπτώσεις η κατανάλωση φαγητού αρχίζει να συσχετίζεται ή ακόμα και να καθορίζεται από τα συναισθήματα μας.
Χρησιμοποιούμε το φαγητό ως διέξοδο, λύση, αποφόρτιση ή και «σύντροφο» στις δύσκολες στιγμές μας. Συνήθως όλα ξεκινούν από αρνητικά συναισθήματα όπως το άγχος, η νευρικότητα, η απογοήτευση, η απόρριψη, η αποτυχία, η στεναχώρια, η ανία ή ο θυμός και η οργή. Επιλέγουμε το τι θα φάμε, λόγω των συναισθημάτων μας, αλλά την ίδια στιγμή το τι τρώμε επιδρά στο πώς αισθανόμαστε, τόσο ψυχικά όσο και σωματικά. Τρώμε γιατί αισθανόμαστε άσχημα, αλλά ταυτόχρονα μετά την πρόσκαιρη ευχαρίστηση μας προσδίδει η λήψη τροφής, κυρίως από λιπαρές και πλούσιες σε ζάχαρη τροφές, βυθιζόμαστε ακόμα περισσότερο σε ένα μίγμα τύψεων, χαμηλής αυτοεκτίμησης και στεναχώριας. Σε αυτές τις καταστάσεις οι συνήθεις διατροφικές επιλογές είναι λιπαρές και γλυκές τροφές, συχνά υψηλές σε θερμίδες.
Τεχνικές τροποποίησης διατροφικής συμπεριφοράς
Η συμπεριφοριστική θεραπεία όταν συνδυάζεται με άλλες προσεγγίσεις απώλειας βάρους παρέχει επιπλέον οφέλη στο να βοηθήσει τους ασθενείς να χάσουν βάρους σε σύντομο χρονικό διάστημα. Το στρες, αλλά και άλλοι ψυχολογικοί παράγοντες είναι καθοριστικοί όχι μόνο στο να οδηγήσουν στην αύξηση του βάρους και στη διαταραχή της διατροφικής συμπεριφοράς, αλλά και στην ασυνέπεια στην παρακολούθηση ενός προγράμματος διαιτολογικής παρέμβασης. Πιο συγκεκριμένα το στρες αποτελεί σύμφωνα με σχετική έρευνα τη βασική αιτία που τα άτομα με διαταραχή βάρους εγκαταλείπουν τα προγράμματα απώλειας βάρους. Η συμπεριφοριστική παρέμβαση είναι ένα χρήσιμο εργαλείο , που αποσκοπεί στο να «εκπαιδεύσει» και να καθιερώσει υγιεινές συνήθειες ζωής που θα βοηθήσουν στην απώλεια βάρους, αλλά επίσης στη διατήρηση του κατακτηθέντος σωματικού βάρους αργότερα.
Aπό τις μεθόδους συμπεριφοριστικής παρέμβασης που τα τελευταία χρόνια αποκτούν έδαφος και αποδοχή είναι η συστηματική καταγραφή σε καθημερινό ημερολόγιο πρόσληψης (ποσοτική αξιολόγηση της διατροφικής πρόσληψης), ίσως και κατά περίπτωση με παράλληλη καταγραφή συναισθημάτων και προσωπική αξιολόγηση της διατροφικής συμπεριφοράς.
Η μέθοδος αυτή είναι απλή στην εφαρμογή της και επιτυγχάνει τον τακτικό αυτοέλεγχο της λήψης τροφής, την πιο ολοκληρωμένη λήψη πληροφοριών από το διαιτολόγο που παρακολουθεί τον ενδιαφερόμενο αλλά και την επίτευξη της μεγαλύτερης απώλειας βάρους και προστασίας της υγείας από τις επιπτώσεις της παχυσαρκίας.
Το διαβάσαμε στο kalikardia.gr
