Πήρατε τη μεγάλη από­φαση να ξεκι­νή­σετε ένα λαχα­νό­κηπο. Το επό­μενο ερώ­τημα είναι πού θα τον εγκα­τα­στή­σετε. Η απά­ντηση θα εξαρ­τη­θεί από το πόσο εκτε­θει­μέ­νος είναι στο φως του ήλιου ο χώρος που επι­λέ­γετε, πόσο κοντά βρί­σκε­ται στο σπίτι σας, πόσο επι­κλι­νής ή επί­πε­δος είναι και φυσικά αν έχει καλή ποιό­τητα χώμα­τος. Ας τα δούμε όλα αυτά ένα ένα.

Κανό­νας απα­ρα­βί­α­στος είναι ότι ο λαχα­νό­κη­πός σας πρέ­πει να λού­ζε­ται από το φως του ήλιου αρκε­τές ώρες τη μέρα – του­λά­χι­στον πέντε. Όλα τα λαχα­νικά χρειά­ζο­νται πολύ φως για να ευδο­κι­μή­σουν και να δώσουν καρ­πούς. Προ­σέξτε λοι­πόν πόσο εκτε­θει­μέ­νος στο φως του ήλιου είναι ο χώρος – όχι μόνο τη στιγμή που τον επι­σκε­φθή­κατε, αλλά και τις άλλες επο­χές του χρό­νου, καθώς κτί­ρια ή δέντρα μπο­ρεί να κόβουν το φως όταν αλλά­ζει η πορεία του ήλιου. Επί­σης, η εγγύ­τητα του κήπου έχει ζωτική σημα­σία για την καθη­με­ρινή φρο­ντίδα του. Αν χρειά­ζε­στε πολύ ώρα για να φτά­σετε στον λαχα­νό­κηπό σας, σίγουρα αυτό θα απο­βεί σε βάρος της φρο­ντί­δας του. Και αν το έδα­φος του κήπου είναι επι­κλι­νές, θα χρεια­στεί να φτιά­ξετε πεζού­λες για να ελέγ­χετε τη ροή του νερού. Αν πάλι είναι επί­πεδο, θα χρεια­στεί ίσως να φτιά­ξετε απο­στράγ­γιση. Επί­σης είναι πολύ χρή­σιμο να λάβετε υπ’ όψη σας την κατεύ­θυνση των επι­κρα­τού­ντων ανέ­μων και, αν χρειά­ζε­ται, να δημιουρ­γή­σετε ή να εκμε­ταλ­λευ­θείτε ανε­μο­φρά­κτες από δέντρα ή θάμνους.

Το χώμα προ­σφέ­ρει θρε­πτι­κές ουσίες στα φυτά και μερικά χώματα είναι καλύ­τερα από άλλα. Η άμμος, η άργι­λος, οι πέτρες και οι οργα­νι­κές ύλες είναι αυτά που απο­τε­λούν τη σύν­θεση του χώμα­τος. Μια καλή περιε­κτι­κό­τητα σε οργα­νι­κές ύλες είναι περί­που 5–8%. Αυτό που τελικά δημιουρ­γεί το χώμα, ιδίως όταν αυτό είναι πλού­σιο και ζωντανό, είναι η βιο­λο­γική δρα­στη­ριό­τητα των μικρο– και μακρο­ορ­γα­νι­σμών που βρί­σκο­νται μέσα του. Καθώς οι οργα­νι­σμοί αυτοί πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται, αφο­μοιώ­νουν πετρώ­ματα, φυτά και άλλους μικρο­ορ­γα­νι­σμούς και όταν αργό­τερα πεθαί­νουν, συνει­σφέ­ρουν στις οργα­νι­κές ύλες που δημιουρ­γούν το υγιές χώμα. Η υγεία του χώμα­τος κρί­νε­ται από τη γενική δομή του, την ικα­νό­τητά του να συγκρα­τεί θρε­πτι­κές ουσίες και νερό και τη χαλα­ρό­τητά του σε σχέση με την ικα­νό­τητα των ριζών να διεισ­δύ­σουν αρκετά βαθιά.

Η βελ­τί­ωση του χώματος
Μετά την από­φασή σας για την επι­λογή του χώρου όπου θα στή­σετε τον λαχα­νό­κηπό σας, το επό­μενο βήμα είναι να βελ­τιώ­σετε το χώμα και να μειώ­σετε τον αντα­γω­νι­σμό για τα φυτά που θα καλ­λιερ­γή­σετε. Εάν γίνε­ται, αφαι­ρέ­στε τις πέτρες για να διευ­κο­λύ­νετε την καλ­λιέρ­γεια και να δώσετε περισ­σό­τερο χώρο στις ρίζες. Αυτό που ονο­μά­ζουμε γονι­μό­τητα του εδά­φους είναι η τροφή των φυτών και από αυτό εξαρ­τά­ται η επι­τυ­χία του κήπου σας. Η γονι­μό­τητα συνή­θως βελ­τιώ­νε­ται με τη σπορά ψυχαν­θών, όπως βίκος και τρι­φύλλι, και το άπλωμα κοπριάς. Πάντως, η χρήση κομπόστ φαί­νε­ται πώς είναι η λύση στη γονι­μό­τητα του χώμα­τος, καθώς προ­σφέ­ρει ταυ­τό­χρονα οργα­νι­κές ύλες και τροφή στα φυτά. Έτσι και η σύν­θεση του χώμα­τος βελ­τιώ­νε­ται και η γονι­μό­τητα αυξά­νε­ται. Δείτε περισ­σό­τερα για το κομπόστ στα άρθρα μας Τι είναι και πώς γίνε­ται το κομπόστ.

Υπάρ­χουν βέβαια και μη οργα­νικά λιπά­σματα που ενι­σχύ­ουν την ανά­πτυξη των φυτών. Είναι συν­θε­τικά προ­ϊ­ό­ντα βασι­σμένα στο πετρέ­λαιο που δυστυ­χώς κατα­στρέ­φουν τους ζωντα­νούς οργα­νι­σμούς στο χώμα, ενώ προ­σφέ­ρουν μη ισορ­ρο­πη­μένη δια­τροφή στα φυτά. Με τα χημικά αυτά τα φυτά πράγ­ματι μεγα­λώ­νουν, αλλά συχνά δεν έχουν τη δύναμη να απο­φύ­γουν κοινά παρά­σιτα και ασθέ­νειες, ενώ και τα ζιζά­νια μεγα­λώ­νουν κι αυτά γρή­γορα αυξά­νο­ντας τον αντα­γω­νι­σμό για τροφή.

Η βελ­τί­ωση του χώμα­τος έχει μεγάλη σημα­σία, αλλά εξί­σου μεγάλη σημα­σία έχει και η μεί­ωση του αντα­γω­νι­σμού από τα ζιζά­νια. Τα ζιζά­νια είναι φυτά που με το έτσι θέλω αφαι­ρούν θρε­πτι­κές ουσίες και φως από τα φυτά που καλ­λιερ­γεί ο κηπου­ρός. Ένα ζιζά­νιο μπο­ρεί να είναι ένα χρή­σιμο φυτό που φυτρώ­νει σε λάθος σημείο. Το ξεχορ­τά­ρια­σμα με το χέρι είναι πάντοτε ανα­γκαίο, αλλά υπάρ­χουν και τεχνι­κές που περιο­ρί­ζουν αυτή την κου­ρα­στική δου­λειά. Η εδα­φο­κά­λυψη είναι μια από αυτές.

Εδα­φο­κά­λυψη
Η εδα­φο­κά­λυψη περιο­ρί­ζει τον αντα­γω­νι­σμό για τροφή και φως κρύ­βο­ντας τον ήλιο από τα ζιζά­νια. Στρώ­σεις από εφη­με­ρί­δες, χαρ­τό­νια, άχυρα, φύλλα, σανό, φύκια, κομ­μένο γρα­σίδι, κομπόστ και απο­σα­θρω­μένα τρίμ­ματα ξύλου μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν σαν εδα­φο­κά­λυψη. Όταν απο­φα­σί­ζετε να εδα­φο­κα­λύ­ψετε, εξε­τά­στε τι υλικά είναι δια­θέ­σιμα και πόσο κατάλ­ληλα είναι. Τα χημικά στο γυα­λι­στερό χαρτί περιο­δι­κών πρέ­πει να απο­φεύ­γο­νται, η τοξι­κό­τητα του μελα­νιού και της κόλ­λας στα χαρ­τό­νια είναι πρό­βλημα, τα φρέ­σκα τρίμ­ματα ξύλου αφαι­ρούν άζωτο από το χώμα, το άχυρο είναι ακριβό, ο σανός είναι γεμά­τος σπό­ρους ζιζα­νίων, τα φύλλα τα παίρ­νει ο αέρας, τα φύκια έχουν αλάτι και είναι δυσεύ­ρετα, το κομ­μένο γρα­σίδι έχει πολύ άζωτο και μπο­ρεί να κάψει κάποια φυτά και το κομπόστ είναι λίγο και χρειά­ζε­ται αλλού.

Έτσι σκε­φθήτε τι είναι δια­θέ­σιμο, πόσο κοστί­ζει και πώς επη­ρε­ά­ζει τα φυτά σας. Μια εδα­φο­κά­λυψη με τρίμ­ματα φλού­δας δέντρων μπο­ρεί να είναι ευνοϊκή για κάποια φυτά, αλλά ίσως να ανα­κό­ψει την ανά­πτυξη των ετή­σιων λαχα­νι­κών σας που διψάνε για άζωτο. Οι σωλή­νες του άχυ­ρου και του σανού επι­τρέ­πουν στο χώμα να ανα­σαί­νει, ενώ ένα παχύ στρώμα φύλων εμπο­δί­ζει την ανα­πνοή του χώμα­τος. Αυτές οι μορ­φές εδα­φο­κά­λυ­ψης είναι τέχνη εμπει­ρική, σαν να φτιά­χνει κανείς σούπα – εξαρ­τά­ται από το τι υπάρ­χει στο ντου­λάπι. Τα καλά ριζω­μένα ζιζά­νια είναι δύσκολο να εξο­ντω­θούν. Η μετα­τροπή ενός χορ­τα­ρια­σμέ­νου εδά­φους σε πλού­σιο χώμα απαι­τεί 15–20 εκα­το­στά εδα­φο­κά­λυψη, ένα παχύ στρώμα εφη­με­ρί­δες, χαρ­τό­νια ή τον συν­δυα­σμό τους. Η εδα­φο­κά­λυψη πρέ­πει να απλώ­νε­ται σε παχιά στρώση και να αφαι­ρεί­ται όταν είναι ανά­γκη. Το μαύρο πλα­στικό είναι χρή­σιμο για την προ­ε­τοι­μα­σία ενός κήπου, αλλά δια­σπά­ται πολύ γρή­γορα και κατα­ντά μόλυνση του περιβάλλοντος.

Σχε­διά­στε τον λαχα­νό­κηπό σας
Μέχρις εδώ όλα καλά. Επι­λέ­ξατε πού θα στή­σετε τον λαχα­νό­κηπό σας και κάνατε τις ανα­γκαίες ενέρ­γειες για να βελ­τιώ­σετε το χώμα και να περιο­ρί­σετε τα ζιζά­νια. Τώρα είναι η στιγμή να ξεκι­νή­σετε τον σχε­δια­σμό του κήπου. Περ­πα­τή­στε τον χώρο, φαντα­σθήτε πώς θέλετε να είναι, μετρή­στε τα παρ­τέ­ρια και τους δια­δρό­μους και σχε­διά­στε τα όλα υπό κλί­μακα σ’ ένα φύλλο καντρι­γιέ χαρτί. Μην ξεχά­σετε να συμπε­ρι­λά­βετε και ό,τι υπάρ­χει ήδη στον χώρο: Φρά­χτη, απο­θήκη, φωτι­σμό κ.ά. Πέρα απ’ αυτά, κατά τον σχε­δια­σμό του κήπου σας σκε­φθήτε και τα εξής:

Αφή­στε χώρο. Την ώρα που σχε­διά­ζετε τον κήπο, αφή­στε μπό­λικο χώρο για να μπο­ρούν τα φυτά να ανα­πτυ­χθούν πλή­ρως. Τα αναρ­ρι­χη­τικά φυτά, όπως η τομα­τιά και η πιπε­ριά, χρειά­ζο­νται περισ­σό­τερο χώρο και κρε­βα­τω­σιές, ενώ τα χαμηλά φυτά όπως το μαρούλι δεν χρειά­ζο­νται. Ερευ­νή­στε λίγο αυτό το ζήτημα για τα φυτά που σκο­πεύ­ετε να φυτέ­ψετε, την ώρα του σχε­δια­σμού και όχι αργότερα.
Δεν είναι ανά­γκη να φυτέ­ψετε τα λαχα­νικά σας σε γραμ­μές. Αν και ιστο­ρικά οι λαχα­νό­κη­ποι έχουν γραμ­μές λαχα­νι­κών και ανά­μεσά τους δια­δρό­μους για τους κηπου­ρούς, πολ­λοί σημε­ρι­νοί κήποι έχουν εγκα­τα­λεί­ψει τη γραμ­μι­κό­τητα. Φυτέψτε όπως σας βολεύει σε μικρά παρ­τέ­ρια και αφή­στε δια­δρό­μους για να περ­νάτε δίπλα τους. Τα φυτά δεν αντι­λαμ­βά­νο­νται τη γεω­με­τρία. Αρκεί μονάχα να τηρείτε τις ανα­γκαίες ελά­χι­στες απο­στά­σεις μεταξύ τους, για να απο­φύ­γετε τον αντα­γω­νι­σμός για τροφή. Δείτε το άρθρο μας Εντα­τική κηπου­ρική για τις ελά­χι­στες απο­στά­σεις μεταξύ φυτών.
Τώρα είναι η στιγμή να απο­φα­σί­σετε για υψω­μένα παρ­τέ­ρια. Καλ­λιερ­γώ­ντας σε παρ­τέ­ρια ύψους 20 έως 30 εκα­το­στών, κερ­δί­ζετε αρκετά πλε­ο­νε­κτή­ματα. Δείτε το σχε­τικό μας άρθρο Υψω­μένα παρ­τέ­ρια για λεπτομέρειες.
Σκε­φθήτε τις ζαρ­ντι­νιέ­ρες και τις γλά­στρες. Μπο­ρείτε να γλι­τώ­σετε χώρο και χρήμα φυτεύ­ο­ντας κάποια από τα φυτά σας σε ζαρ­ντι­νιέ­ρες και γλά­στρες. Πολλά λαχα­νικά πραγ­μα­τικά ευδο­κι­μούν στις γλά­στρες – π.χ. τομά­τες, μελι­τζά­νες, αγγού­ρια, παν­τζά­ρια, μαρού­λια, φασό­λια, καρότα, αρα­κάς, πιπε­ριές και αρω­μα­τικά φυτά. Διαβάστε περισσότερα εδώ

Το φύτεμα του λαχανόκηπου
Τώρα φτά­σατε στη μεγάλη στιγμή του κηπου­ρού: Έχετε ήδη ετοι­μά­σει το χώμα, έχετε απο­φα­σί­σει τα παρ­τέ­ρια σας και είσθε έτοιμος/η να φυτέ­ψετε. Μερικά πράγ­ματα που πρέ­πει να γνω­ρί­ζετε κατά το φύτεμα:

Φυτεύ­ετε τα λαχα­νικά σας κοντά στους φίλους τους! Μερικά λαχα­νικά ανα­πτύσ­σο­νται πολύ καλύ­τερα όταν βρί­σκο­νται δίπλα σε ορι­σμένα άλλα, ενώ κάποιοι άλλοι συν­δυα­σμοί εμπο­δί­ζουν την ανά­πτυξη. Σε προ­σε­χές άρθρο μας θα συζη­τή­σουμε ανα­λυ­τικά για τα φυτά-συντρόφους, αλλά μέχρι τότε, να μερι­κοί συν­δυα­σμοί που πρέ­πει να απο­φεύ­γετε: Τομά­τες και κολο­κυ­θά­κια. Καρότα και άνη­θος. Μπρό­κολα και τομά­τες. Φυτέψτε αυτά τα φυτά σε χωρι­στά σημεία του κήπου.
Φυτεύ­ετε λίγα φυτά κάθε φορά. Για να απο­λαμ­βά­νετε τους καρ­πούς των κόπων σας ολό­κληρη την καλ­λιερ­γη­τική σαι­ζόν, μη φυτεύ­ετε όλα τα λαχα­νικά σας μαζί. Αν φυτεύ­ετε λίγα φυτά από κάθε είδος στη διάρ­κεια της σαι­ζόν, τότε θα έχετε συνε­χώς όσα λαχα­νικά θέλετε. Σχε­δόν όλα τα είδη λαχα­νι­κών έχουν παρα­τε­τα­μένη περί­οδο φύτευσης.
Μην ξεχνάτε να ποτί­ζετε τακτικά. Τα λαχα­νικά χρειά­ζο­νται πολύ νερό και γι’ αυτό πρέ­πει να έχετε απο­φα­σί­σει εξαρ­χής τι σύστημα ποτί­σμα­τος θα εγκα­τα­στή­σετε. Αν η εξοι­κο­νό­μηση χρη­μά­των δεν είναι άμεση προ­τε­ραιό­τητά σας, το καλύ­τερο σύστημα είναι το στά­γδην που ποτί­ζει λίγο λίγο τις ρίζες χωρίς να βρέ­χει και να βλά­πτει τα φύλλα.
Εναλ­λαγή καλ­λιερ­γειών. Η εναλ­λαγή της καλ­λιέρ­γειας των φυτών σε δια­φο­ρε­τικά κάθε χρόνο σημεία του κήπου ίσως ακού­γε­ται ως υπερ­βολή για ένα μικρό κηπάκο, αλλά ακόμα κι εκεί βοη­θάει στην καλύ­τερη εξι­σορ­ρό­πηση των θρε­πτι­κών ουσιών του χώμα­τος. Ο σοβα­ρό­τε­ρος λόγος της εναλ­λα­γής των καλ­λιερ­γειών είναι η απο­φυγή των παρα­σί­των και των ασθε­νειών.

Υπάρ­χουν τέσ­σε­ρες οικο­γέ­νειες φυτών που πρέ­πει να φυτεύ­ο­νται κάθε χρόνο σε δια­φο­ρε­τικά σημεία του κήπου:
-Cucurbits: Κολο­κύθι, αγγούρι, πεπόνι
-Brassicas: Λάχανο, μπρό­κολο, κου­νου­πίδι, σινάπι
-Solanums: Πατάτα, τομάτα, πιπε­ριά, μελιτζάνα
-Ψυχανθή: Αρα­κάς, φασόλι

Σπορά και μεταφύτευση
Υπάρ­χουν δύο βασι­κές μέθο­δοι πολ­λα­πλα­σια­σμού των ετή­σιων φυτών: Η άμεση σπορά και η μετα­φύ­τευση. Μπο­ρείτε να βρείτε άφθο­νες πλη­ρο­φο­ρίες για το πότε να φυτέ­ψετε είτε σε βιβλία είτε στο Ίντερ­νετ είτε από πιο έμπει­ρους καλ­λιερ­γη­τές, αλλά ο πιο ασφα­λής οδη­γός είναι η ίδια η εμπει­ρία σας. Γι’ αυτό η πράξη και η τήρηση αρχείου είναι απα­ραί­τη­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Το καλύ­τερο είναι να φυτέ­ψετε σπό­ρους κατευ­θείαν στο ύπαι­θρο για να έχετε υγιή φυτά και ικα­νο­ποι­η­τική παρα­γωγή. Αν προ­σπα­θή­σετε να εκβιά­σετε τις επο­χές, ίσως απο­γοη­τευ­θείτε. Λόγου χάρη, τα πρώ­ιμα λαχα­νικά της κρύας επο­χής (ας πούμε το μπρό­κολο και το σπα­νάκι) είναι πολύ ωραία νωρίς την άνοιξη, αλλά οι γυμνο­σά­λια­γκες και οι όλο και ζεστό­τε­ρες θερ­μο­κρα­σίες συνω­μο­τούν ενα­ντίον τους όσο προ­χω­ράει το καλο­καίρι. Όταν χρη­σι­μο­ποιείτε τη μέθοδο της άμε­σης φύτευ­σης σπό­ρων, πρέ­πει να κάνετε εδα­φο­κά­λυψη νωρίς το καλο­καίρι του προη­γού­με­νου χρό­νου, αλλιώς το χορ­τα­ρια­σμένο χώμα δεν θα έχει απο­συ­ντε­θεί αρκετά. Οι σπό­ροι μπο­ρούν να φυτευ­τούν παρα­με­ρί­ζο­ντας την εδα­φο­κά­λυψη και σκα­λί­ζο­ντας ελα­φρά το σημείο της σπο­ράς. Η άμεση φύτευση σπό­ρων σημαί­νει ότι το χώμα είναι απαλ­λαγ­μένο από ζιζά­νια. Για να μετα­φυ­τέ­ψετε φυντά­νια, απλώς σκάψτε μια τρύπα στην εδα­φο­κά­λυψη αρκετή για να χωρέ­σει το φυτό­χωμα του φυντανιού.

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Πηγή:kevio.gr