Αρχική » Εχθροί και ασθένειες » Ασθένειες

Κυστονηματώδης ή χρυσονηματώδης

Κυστονηματώδης ή χρυσονηματώδης

Όνομα του εχθρού

Κυστονηματώδης ή χρυσονηματώδης: κίτρινος κυστονηματώδης (Globodera rostochiensis), άσπρος  κυστονηματώδης (Globodera pallida).

Και τα δύο είδη είναι διαδεδομένα σε όλο τον κόσμο,  συχνά εμφανίζονται μαζί και βρίσκονται σε κατάσταση καραντίνας.

Εύρος ξενιστών

Το εύρος ξενιστών των δύο αυτών εχθρών είναι κοινό. Από τα καλλιεργούμενα φυτά μπορούν να προσβάλουν την πατάτα, την τομάτα, τον καπνό, τη μελιτζάνα.  Τα σολανώδη ζιζάνια, όπως το S. Nigrum και το S. dulcamara είναι επίσης ξενιστές. Τα νηματώδη δεν ζουν στην πιπεριά, το τσίλι και άλλα είδη capsicum.

Εμφάνιση και σημασία

Ολόκληρη η περιοχή της Ε.Ε. μολύνεται από τον G. rostochiensis ενώ ο G. pallida δεν εμφανίζεται τόσο συχνά και μερικά κράτη, όπως η Φινλανδία είναι απαλλαγμένα από αυτό τον  επικίνδυνο εχθρό.

Και οι δύο είναι σε κατάσταση καραντίνας και είναι στον κατάλογο I/A2 της Ε.Ε. Ως αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης οι πατάτες που παράγονται σε μολυσμένους αγρούς είναι εμπορεύσιμες μόνο μετά από πλύσιμο. Σοβαρή μόλυνση από τους νηματώδεις αυτούς κάνει τα φυτά νάνα και προκαλεί μεγάλες απώλειες (πολλά κενά) στη φυτεία.

Η απώλειες στην απόδοση μπορεί να είναι μέχρι 100 %. Οι νηματώδεις στο εκτο-παρασιτικό στάδιο της ζωής τους μπορούν επίσης να προσβάλουν και ανθεκτικές ποικιλίες και να προκαλέσουν μικρότερες (μέχρι 30%) απώλειες στην παραγωγή. Η παραγωγή πατατόσπορου σ΄ αυτή την περίπτωση απαγορεύεται.

Συμπτώματα

Δεν υπάρχει κανένα συγκεκριμένο σύμπτωμα επάνω από  την επιφάνεια του εδάφους. Τα νάνα φυτά και τα μεγάλα κενά στη φυτεία είναι αντιπροσωπευτικά, αλλά μπορούν να προκαλούνται και από άλλα προβλήματα επίσης. Μερικές ποικιλίες, όπως η Cleopatra, εμφανίζουν κιτρίνισμα στα φύλλα αλλά  αυτό μπορεί να προκληθεί επίσης από πολλές αιτίες.

Μερικές ποικιλίες έχουν πρώιμη άνθηση  (ποικιλία Tomensa), αλλά αυτό δεν είναι τόσο σημαντικό. Οι κόνδυλοι είναι πολύ μικρότεροι και η παραγωγή είναι πολύ χαμηλότερη  απ' ό,τι  στα υγιή φυτά.

Το μόνο ορατό χαρακτηριστικό γνώρισμα  είναι το χρώμα των ενήλικων θηλυκών στους στόλονες και τις ρίζες. Τα 0,5χιλ. ενήλικα έχουν κίτρινο χρώμα το οποίο διακρίνεται στις ρίζες μόνο αν έχουν προσβληθεί από τον G. rostochiensis. Ο G. pallida είναι δυσκολότερο να αναγνωριστεί, γιατί τα ενήλικα θηλυκά του έχουν άσπρο ή μπεζ χρώμα και δεν είναι και τόσο εμφανή.

Οι υγιής στόλονες συχνά είναι ομοίως χρωματισμένοι. Οι κύστες είναι καστανές και στα δύο είδη, αλλά δεν διακρίνονται στα καφετί εδάφη. Η παρουσία  συγκύτιων κυττάρων οδηγεί μερικές φορές σε πολύ πυκνό ριζικό σύστημα. Η ζημιά προκαλείται από κατεστραμμένες ρίζες, μη σωστή παροχή νερού ή θρεπτικών στοιχείων.

Περιγραφή του εχθρού

Και τα δύο είδη είναι πάρα πολύ μικρά και δεν είναι εύκολη η ανίχνευσή τους. Οι κύστες έχουν σκούρο καστανό χρώμα, και μοιάζουν σαν παχύ μπουκάλι ή γεμάτο σάκο. Είναι περίπου 0, 5 χιλ. και έχουν πολύ σκληρό τοίχωμα. Τα αυγά είναι μικρά, επιμήκη και περιέχουν τις προνύμφες.

Οι προνύμφες  και τα ενήλικα αρσενικά έχουν κανονικό σχήμα σκουληκιού, οι μεγαλύτερες προνύμφες  και τα ενήλικα θηλυκά έχουν σχήμα σάκου. Τα ενήλικα  θηλυκά του G. rostochiensis έχουν κίτρινο χρώμα, ενώ άλλα είδη έχουν άσπρο-μπεζ χρώμα. Όλες οι άλλες μορφές είναι άσπρες, και οι κύστες έχουν χρώμα σκούρο καστανό. Τα δύο είδη έχουν παθογόνους τύπους, οι οποίοι είναι πολύ σημαντικοί και πρέπει να ελέγχονται. Οι νηματώδεις έχουν 1 γενεά  στην κεντρική  και βόρεια Ευρώπη και 2 στα νότια κράτη, όπως την Ιταλία.

Βιολογικός κύκλος

Οι κύστες υπάρχουν ελεύθερες στο έδαφος. Τα αυγά ζουν μέσα σε αυτόν τον σάκο (κύστη) με τα σκληρά τοιχώματα για 40 έτη. Κάθε χρόνο χάνεται το ένα τρίτο της ζώσας ύλης της κύστης. Οι κύστες περιέχουν 50 έως 350 αυγά που περιέχουν το καθένα μία προνύμφη. Οι προνύμφες του δεύτερου σταδίου είναι οι μολυσματικές μορφές. Η εκκόλαψη αρχίζει, όταν τα αυγά συναντήσουν τις ριζικές εκκρίσεις της πατάτας. Οι προνύμφες κινούνται το μέγιστο 20 έως 40 εκατ. στο έδαφος και αυτό μπορούν να το κάνουν μόνο σε υγρό έδαφος, σε λεπτό στρώμα νερού. Οι προνύμφες των μεγαλύτερων σταδίων 3 και 4 ζουν στις ρίζες. Το στάδιο  μέχρι  την εισβολή στις ρίζες είναι το εκτοπαρασιτικό στάδιο, που ακολουθείται από το ενδοπαρασιτικό στάδιο. 

Οι προνύμφες στις ρίζες διαμορφώνουν τεράστια συγκύτια κύτταρα, από την τροφή τους. Στις ανθεκτικές ποικιλίες, εμποδίζεται η ανάπτυξη των συγκύτιων κυττάρων και έτσι οι προνύμφες καταστρέφονται. Οι προνύμφες του σταδίου 4 πιέζουν έξω από τις ρίζες το ακραίο τμήμα τους. Μετά από την τελευταία αποπτίλωση, τα αρσενικά αφήνουν τις ρίζες, τα θηλυκά παραμένουν στη ρίζα, αλλά το ακραίο τμήμα τους είναι έξω από τις ρίζες.

Μετά από τη σεξουαλική πράξη, το θηλυκό σώμα θα διαφοροποιηθεί σε αυγά και το θηλυκό πεθαίνει. Οι κύστες πέφτουν κάτω στο έδαφος. Οι κυστονηματώδεις της πατάτας έχουν περισσότερους παθογόνους τύπους, ο κίτρινος έχει 5, ο λευκός έχει 3. Οι Ro1 και 4 είναι οι πιο συνηθισμένοι  τύποι παθογόνων και πολλές ποικιλίες είναι ανθεκτικές σ΄αυτούς. Οι Ro 1 και 4 έχουν ίδιο γενετικό υλικό και  το ίδιο οι Ro 2, 3, 5.

Έτσι υπάρχουν πολλές ποικιλίες που έχουν ανθεκτικότητα στους Ro 1 και 4. Ο παθότυπος Pa1 ζει μόνο στη Σκωτία, είναι σπάνιος τύπος παθογόνου, αλλά δεν υπάρχουν ανθεκτικές ποικιλίες ενάντια σ΄αυτόν. Οι Pa 2 και 3 είναι πιο συνηθισμένοι και συνήθως εμφανίζονται μαζί. Αρκετοί παθογόνοι τύποι και από τα δύο είδη ζουν μαζί στο έδαφος και δεν υπάρχει κανένας ανταγωνισμός μεταξύ τους. Η εξάπλωση των εχθρών γίνεται από το έδαφος ή από αντικείμενα που μολύνθηκαν από το έδαφος (εργαλεία οργώματος, πατατόσπορος, ριζοματώδη λαχανικά, ισχυρούς ανέμους, ή το νερό της άρδευσης. Οι κινήσεις των κυστών  στο έδαφος δεν φαίνονται καθόλου.

Έλεγχος

Ο χημικός έλεγχος των κυστονηματώδων της πατάτας δεν είναι εντελώς αποτελεσματικός. Λόγω της κατάστασης καραντίνας, το πλήθος των εχθρών δεν είναι σημαντικό από την  άποψη του κανονισμού καραντίνας. Ο χημικός έλεγχος είναι πολύ ακριβός, αλλά απαραίτητος όταν η πυκνότητα των εχθρών είναι πολύ μεγάλη, γιατί η εκτοπαρασιτική ζημιά μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες στην παραγωγή στις ανθεκτικές ποικιλίες.

Υπάρχουν καθολικά και ειδικά διασυστηματικά νηματοδοκτόνα. Τα νηματοδοκτόνα με τη καθολική δράση είναι το Basamid και το Nemasol, τα οποία παράγονται από μόρια ισοθειοκυανικού μεθύλιου. H δραστική ουσία αντιδρά με το νερό του εδάφους.  Τα τοξικά μόρια που δημιουργούνται είναι πολύ πτητικά, έτσι το έδαφος πρέπει να καλυφθεί από πλαστικό ή να ποτιστεί  εντατικά. Το Basamid είναι αποτελεσματικό όταν η θερμοκρασία του εδάφους είναι μεταξύ 8 και 20 βαθμούς C. 

Σε χαμηλές θερμοκρασίες  η αποτελεσματικότητά του είναι πάρα πολύ αργή, ενώ σε υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούνται τοξικά αέρια τα οποία φεύγουν από το έδαφος. Η χρήση του Basamid  πρέπει να γίνεται σε έδαφος χωρίς καλλιέργεια, γιατί το Basamid σκοτώνει τα φυτά. Οι αγρότες πρέπει να κάνουν μια δοκιμή στο έδαφος με ελαιοκράμβη, ή άλλα γρήγορα αναπτυσσόμενα φυτά πριν την εγκατάσταση της καλλιέργειας. Τα διασυστηματικά νηματοδοκτόνα είναι πολύ τοξικά καρβαμιδικά, όπως το oxamyl  (Vydate) ή τα οργανοφωσφορικά υλικά όπως το phosthiazate  (Nemathorin).  Τα κοκκώδη πρέπει να εφαρμόζονται στην περιοχή της ρίζας πριν την εγκατάσταση της καλλιέργειας. Δεν χρησιμοποιούνται στην πρώιμη παραγωγή πατάτας. Η χρήση των νηματοδοκτόνων μπορεί να είναι 90 έως 95% αποτελεσματική, αλλά στον G.  pallida έχουν πολύ χαμηλότερο αποτέλεσμα.

Τα νηματοδοκτόνα που χρησιμοποιούνται φαίνονται  στον ακόλουθο  πίνακα:

Δραστική ουσία

Χημική ομάδα

Όνομα δραστικής ουσίας

Τρόπος δράσης

Όνομα σκευάσματος

Δοσολογία

Οργανο-φωσφορικά

phosthiazate

Διασυστηματικό

Nemathorin 10 G

30.00 kg/ha

Καρβαμιδικά

oxamyl

Διασυστηματικό

Vydate 10 G

40.00 kg/ha

Άλλα

dazomet

Αέριο (παράγωγο)

Basamid G

500-600 kg/ha

 „

metham-Na

 „

Nemasol 510

1200 l/ha

Η χρήση του καπνογόνου methyl-bromide είναι αποτελεσματική επίσης, αλλά απαγορεύεται στην Ε.Ε. για  λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και υγιεινής. Η γενετική προστασία είναι αποτελεσματική, υπάρχουν πολλές ανθεκτικές ποικιλίες, οι οποίες είναι κατάλληλες για χρήση σε μολυσμένους αγρούς.

Για μεγάλη μόλυνση, οι ανθεκτικές ποικιλίες παθαίνουν σοβαρή απώλεια παραγωγής που προκαλείται από το εκτοπαρασιτικό στάδιο του εχθρού αυτού, έτσι πρέπει να γίνεται παράλληλα και χρήση χημικών. Επειδή αρκετοί παθογόνοι τύποι συνυπάρχουν στο έδαφος, η συνεχής χρήση ανθεκτικών ποικιλιών έχει σαν αποτέλεσμα μεγάλη πίεση επιλογής και τελικά την εμφάνιση νέων παθογόνων τύπων. Ο πιο κοινός ανθεκτικός παθογόνος τύπος είναι ο Ro1, έτσι η συνεχής χρήση των ανθεκτικών ποικιλιών μπορεί να οδηγήσει σε γρήγορη εξάπλωση του νηματώδη G.  pallida.

Η  διακοπή της καλλιέργειας της πατάτας είναι αποτελεσματική μόνο όταν διαρκέσει μισό αιώνα. Η καλλιέργεια εξαιρετικά πρώιμων (ευαίσθητων!) ποικιλιών για πολύ πρώιμη παραγωγή πατάτας είναι αποτελεσματική, όταν η συγκομιδή προηγείται της ολοκλήρωσης του βιολογικού κύκλου των εχθρών αυτών. Για αυτόν τον  λόγο, οι κανονισμοί που θέτει το κράτος είναι πολύ σημαντικοί, έτσι σε μερικά κράτη αυτός ο έλεγχος απαγορεύεται.

Τέλος μην ξεχνάτε: Τα αγροχημικά πρέπει πάντα να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τα αναγραφόμενα στην ετικέτα τους.

Πηγή: agri.gr

Άλλα άρθρα σχετικά με: Πατάτα








Δημοφιλέστερα Άρθρα



Αυτό το γνωρίζατε;

  1. Aποκτούν τον δικό τους Περιοδικό Πίνακα oι πρωτεΐνες

    Επιστήμονες στη Βρετανία παρουσίασαν τον πρώτο Περιοδικό Πίνακα Συμπλεγμάτων Πρωτεϊνών, γεγονός που θα επιτρέψει στους ερευνητές όλου του...

  2. Καθαρά Δευτέρα: πώς ξεχωρίζουμε τα φρέσκα θαλασσινά

    Όταν λέμε Σαρακοστιανά, εννοούμε κυρίως τα «κεφαλόποδα», δηλαδή χταπόδια, καλαμάρια, σουπιές και θράψαλα. Επίσης θαλασσινά σαρακοστιανά είναι τα...

  3. Το Όχι της Ευρωβουλής στις απαγορεύσεις των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών

    Την πρόταση κανονισμού που θα επέτρεπε σε κάθε κράτος μέλος της Ε.Ε. να περιορίζει ή να απαγορεύει την...

  4. Φρούτα και λαχανικά: πότε είναι η εποχή τους για να τα τρώμε;

    Η αλήθεια είναι ότι με την εμφάνιση των θερμοκηπίων μπορούμε και βρίσκουμε όλα τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά...

Φυτά

Εξεταστική περίοδος; τροφές που βοηθάνε στην επιτυχία

Εξεταστική περίοδος; τροφές που βοηθάνε στην επιτυχία

Είναι εξεταστική περίοδος. Για καλύτερα αποτελέσματα, προτιμήστε τα αδρά επεξεργασμένα δημητριακά σαν βάση των γευμάτων, καθώς απελευθερώνουν σταδιακά ενέργεια και περιορίζουν την...

διαβάστε αναλυτικά »

Φυσικός έλεγχος εντόμων

Πως να ξεφορτωθείτε τα μυρμήγκια από το σπίτι, με οικολογικούς τρόπους

Πως να ξεφορτωθείτε τα μυρμήγκια από το σπίτι, με οικολογικούς τρόπους

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να μπορέσουμε να κάνουμε το σπίτι μας ένα “δυσάρεστο” μέρος για τα μυρμήγκια. Και μάλιστα χρησιμοποιώντας απλά και...

διαβάστε αναλυτικά »

Αυτό το γνωρίζατε;

Οι αλλεργίες της άνοιξης: τα κύρια αλλεργιογόνα

Οι αλλεργίες της άνοιξης: τα κύρια αλλεργιογόνα

Η αλλεργία είναι η αντίδραση του οργανισμού σε κάποιες ουσίες, τα λεγόμενα αλλεργιογόνα. Τα αλλεργιογόνα είναι χημικές ενώσεις που εισέρχονται στο ανθρώπινο...

διαβάστε αναλυτικά »

Κήπος προσέλκυσης πουλιών

Πώς θα δημιουργήσω έναν κήπο φιλικό για τα πουλιά;

Πώς θα δημιουργήσω έναν κήπο φιλικό για τα πουλιά;

Λίγα πράγματα είναι τόσο ενδιαφέροντα και ευχάριστα όσο το κελάηδημα των πουλιών. Το τραγούδι των πουλιών προσθέτει μουσική και χρώμα στη ζωή...

διαβάστε αναλυτικά »

Ανθεκτικότητα φυτών

Φυτά που αντέχουν στην ξηρασία

Φυτά που αντέχουν στην ξηρασία

Καλό είναι όταν θέλουμε να φυτέψουμε κάποια φυτά, να γνωρίζουμε εάν αυτά αντέχουν στην ξηρασία. Οι περισσότερες περιοχές της χώρας μας αντιμετωπίζουν...

διαβάστε αναλυτικά »

Αυτό το γνωρίζατε;

Καθάρος αέρας στο σπίτι μας

Καθάρος αέρας στο σπίτι μας

Μέσα από πολυετείς μελέτες Ρώσων και Αμερικανών διαστημικών επιστημόνων, ο άνθρωπος εκπέμεπει στην ατμόσφαιρα έως και 150 πτητικές ουσίες όπως Άνθρακας, Υδρογόνο,...

διαβάστε αναλυτικά »

Φυτά

Μαργαρίτες για όμορφους κήπους

Μαργαρίτες για όμορφους κήπους

H Mαργαρίτα (Argyranthemum frutescens) είναι ένα κλασικό φυτό που δεν πρόκειται να σας απογοητεύσει ποτέ με την ανθοφορία του! Παράγει πάρα πολλά...

διαβάστε αναλυτικά »

Σχεδιασμός λουλουδόκηπου

Για την καλή ανθοφορία των φυτών μας

Για την καλή ανθοφορία των φυτών μας

Μπορούμε να πετύχουμε μία σημαντική βελτίωση στην ανθοφορία των φυτών μας εάν ακολουθήσουμε κάποιες συγκεκριμένες πρακτικές.Θέση του φυτού.Τα φυτά θέλουν στη συντριπτική...

διαβάστε αναλυτικά »
Facebook
Twitter
cron